Institucionet e Bashkimit Europian

Këshilli Europian

Këshilli Evropian nënkupton takimet e rregullta të krerëve të shteteve ose qeverisë së Shteteve Anëtare të Bashkimit Evropian. Këshilli Evropian u mblodh për herë të parë në 1975 (në Dublin 10-11 mars). Përpara kësaj kohe, nga 1961-1974, ka ekzistuar praktika e konferencave Evropiane të nivelit të lartë.

Ekzistenca e Këshillit Evropian u njoh ligjërisht në Aktin Unik Evropian, ndërsa statusi zyrtar iu dha në Traktatin e Bashkimit Evropian. Këshilli Evropian mblidhet të paktën dy herë në vit dhe Presidenti i Komisionit Evropian merr pjesë si anëtar me të drejta të plota. Qëllimet e tij janë t'i japë Bashkimit Evropian nxitjen që duhet për të zhvilluar më tej dhe për të përcaktuar udhëzimet e përgjithshme të politikës.

Parlamenti Europian

Parlamenti Evropian është asambleja e përfaqësuesve e qytetarëve të Bashkimit Evropian. Që prej vitit 1979 zgjedhjet parlamentare janë bërë me votim të drejtpërdrejtë, të shpërndarë ndërmjet Shteteve Anëtare sipas popullsisë së tyre.

Parlamenti Evropian ushtron këto funksione themelore:

• merr në konsideratë propozimet e Komisionit dhe bashkë me Këshillin merr pjesë në procesin ligjvënës në disa raste si bashkë-ligjvënës me anë të procedurave të ndryshme (procedura e vendimmarrjes së përbashkët, e bashkëpunimit, dhe e pëlqimit);
• kontrollon veprimtaritë e Bashkimit Evropian aprovimit të emërimit të Komisionit (dhe ushtrimit të mocioneve të mosbesimit) si dhe me anë të pyetjeve me shkrim dhe me gojë që mund t'i parashtrojë Komisionit dhe Këshillit;
• ndan kompetencat me Këshillin në votimin e buxhetit vjetor, duke e miratuar ose rrëzuar buxhetin në tërësi dhe mbikëqyrur zbatimin e tij;
• emëron Avokatin e Popullit (Ombudsmanin) i cili është i autorizuar për të marrë ankesa nga qytetarët e Bashkimit Evropian në lidhje me keqadministrimin në veprimtaritë e institucioneve dhe organeve komunitare.

Traktati i Nisës, i cili hyri në fuqi në 1 shkurt 2003, rriti rolin e Parlamentit si ligjvënës duke e shtrirë procedurën e vendimmarrjes së përbashkët dhe i dha Parlamentit Evropian të drejtën për të ngritur padi para Gjykatës së Drejtësisë të Bashkimit Evropian me të njëjtat kushte si institucionet e tjera.

Parlamenti Evropian përbëhet nga 785 deputetë, të zgjedhur me votim të drejtpërdrejtë nga qytetarët e shteteve anëtare, një herë në pesë vjet. Parlamenti Evropian i zhvillon punimet e tij në Francë, Belgjikë dhe Luksemburg. Sesionet plenare mujore zhvillohen në Strasburg (selia e Parlamentit Evropian). Takimet e komiteteve parlamentare dhe çdo takim plenar shtesë zhvillohet në Bruksel, ndërsa Luksemburgu është qendra e administratës së Parlamentit (Sekretariati i Përgjithshëm).

Këshilli i Bashkimit Europian

Këshilli i Bashkimit Evropian është institucioni kryesor vendimmarrës i Bashkimit. Përbëhet nga ministrat e 27 Shteteve Anëtare. Çdo Shtet Anëtar mban drejtimin e Këshillit për një periudhë 6 mujore. Secili prej ministrave në Këshill ka plotfuqishmëri. Kjo do të thotë se, deklarimet dhe veprimet e tij janë plotësisht të afta për të angazhuar qeverinë qe ai përfaqëson. Anëtarët e Këshillit janë përgjegjës ndaj parlamenteve të vendeve të tyre si dhe ndaj qytetareve që këta përfaqësojnë, duke siguruar kështu legjitimitetin e vendimeve të Këshillit.

Këshilli ushtron këto funksione themelore:

• Miraton normat komunitare në bashkëpunim me Parlamentin Evropian.
• Koordinon politikat e përgjithshme ekonomike të shteteve anëtare.
• Lidh marrëveshje ndërkombëtare, në emër të Bashkimit Evropian, me shtete ose organizata ndërkombëtare.
• Aprovon buxhetin e Bashkimit së bashku me Parlamentin Evropian.
• Zhvillon Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë, në baze të direktivave të Këshillit Evropian.
• Koordinon bashkëpunimin midis gjykatave dhe forcave policore të shteteve anëtare në çështjet penale.

Komisioni Europian

Komisioni Evropian është organi me kompetencën e iniciativës, zbatimit, administrimit dhe kontrollit. Komisioni përbëhet nga 27 anëtarë ku përfshihet Presidenti dhe Zv/presidentët. Anëtarët e Komisionit emërohen për mandat 5 vjeçar nga Këshilli me shumicë të cilësuar në marrëveshje me Shtetet Anëtare dhe pas pëlqimit të Parlamentit Evropian para të cilit jep llogari. Komisionerët ndihmohen nga një administratë e përbërë nga drejtori të përgjithshme dhe departamente të specializuara, stafi i të cilëve ndodhet në Bruksel dhe në Luksemburg. Komisioni është një organ i pavarur politikisht i cili përfaqëson dhe mbron interesat e Bashkimit Evropian në tërësi.

Komisioni Evropian ushtron këto funksione themelore:

• Propozon aktet normative në Parlament dhe në Keshill;
• Administron dhe zbaton politikat e BE-se si dhe buxhetin;
• Luan rolin e "gardianit" të Traktateve (se bashku me Gjykaten e Drejtësisë);
• Përfaqëson Bashkimin Evropian në arenën ndërkombëtare.
  

Gjykata e Drejtësisë

Gjykata e Drejtësisë siguron që e drejta Evropiane të interpretohet dhe të zbatohet në mënyre uniforme në të gjitha shtetet anëtare. Gjykata gëzon edhe pushtetin e zgjidhjes se mosmarrëveshjeve gjyqësore ndërmjet shteteve anëtare, institucioneve të Bashkimit, personave fizike dhe juridike.

Gjykata është e përbëre nga një gjyqtar prej secilit shtet anëtar, të ndihmuar nga 8 "avokatë të përgjithshëm", të cilët kane për detyre të japin mendimin e tyre për çështjet qe shtrohen për zgjidhje përpara gjykatës. Mendimet e tyre jepen publikisht dhe duhet të jene të paanshme. Gjyqtaret dhe avokatet e përgjithshëm emërohen me marrëveshje të përbashkët të të gjithë shteteve anëtare, për një mandat gjashte-vjeçar, i cili mund të ripërtërihet me një ose dy periudha të mëtejshme tre-vjeçare.

Për ta ndihmuar Gjykatën e Drejtësisë për të zgjidhur numrin e madh të çështjeve qe shtrohen përpara saj, si dhe për t'u siguruar një mbrojtje me të mire ligjore qytetareve të Bashkimit, në vitin 1989 u krijua "Gjykata e Shkalles se Pare". Kjo gjykate është përgjegjëse për zgjidhjen e një numri të caktuar heshtjesh, në mënyre të veçante të atyre qe paraqiten nga individët dhe çështjet qe kane të bëjnë me raste të konkurrencës se pandershme midis ndërmarrjeve.

Gjykata Evropiane e Drejtësisë dhe Gjykata e Shkalles se Pare kane nga një President, të zgjedhur ndërmjet gjyqtareve për një mandat tre-vjeçar.

Banka Qendrore Europiane

Banka Qendrore Europiane çon përpara politikën monetare të Bashkimit Europian, kryen veprimet e këmbimit dhe garanton funksionimin korrekt të sistemit të pagesave. Me kalimin në monedhën e përbashkët si dhe shtrirjen e një politike ekonomike europiane gjithnjë e më unike, roli i Bankës Qendrore Europiane është rritur gjithnjë e më shumë. Selia e saj ndodhet në Frankfurt.