logo_al
   
 

SISTEMI I PAGESAVE

Sistemet e pagesave dhe tė shlyerjes luajnė njė rol tė rėndėsishėm pėr ruajtjen e stabilitetit dhe efikasitetin e sektorit financiar, si dhe ekonomisė nė tėrėsi. Pėr mė shumė, zbatimi i politikės monetare nė njė vend varet domosdoshmėrisht nga ekzistenca e njė infrastrukture tregu tė sigurt dhe efektive. Sistemet e pagesave janė pikėrisht kanalet, nėpėrmjet tė cilave bėhet transferimi i fondeve ndėrmjet bankave, si edhe rrugėt kryesore nėpėrmjet tė cilave krizat financiare mund tė transmetohen nė sistemet dhe tregjet kombėtare, si dhe mė gjėrė ato ndėrkombėtare. Njė sistem pagesash “i sigurt dhe i qėndrueshėm” janė edhe kėrkesat kryesore nė nxitjen dhe mbėshtetjen e stabilitetit financiar. Thėnė ndryshe, siguria dhe eficienca e sistemeve tė pagesave janė kritike pėr funksionimin efektiv tė sistemit financiar.

 

Roli i Bankės sė Shqipėrisė


Nxitja e njė funksionimi normal tė sistemit tė pagesave ėshtė njė nga objektivat kryesorė tė Bankės sė Shqipėrisė. Pėr pėrmbushjen e kėtij objektivi, Banka e Shqipėrisė, kryesisht, ėshtė e pėrfshirė nė tre role tė ndryshme:

  • rolin operacional – BSH ofron mjete/infrastrukturė pėr shlyerjen e pagesave; administron dhe operon njė sistem pėr shlyerjen nė kohė reale tė pagesave me vlera tė mėdha (ndryshe tė njohura si pagesa me rėndėsi sistemike) nė monedhėn kombėtare (AIPS -sistemit ndėrbankarė tė pagesave me vlera tė mėdha), njė sistem pėr klerimin dhe shlyerjen automatike tė pagesave me vlera tė vogla (ndryshe tė njohura si pagesa me pakicė apo tė klientėve) nė monedhėn kombėtare (AECH - sistemit tė klerimit tė pagesave me vlerė tė vogėl);
  •  nė rolin e mbikėqyrjes – BSH pėrcakton rregullat dhe procedurat, si dhe vendos standardet pėr tė nxitur dhe mbėshtetur njė sistem pagesash tė sigurt eficient pėr procesimin e transaskioneve nė Lekė dhe, nė vijim, BSH vlerėson sistemet kundrejt standardeve tė vendosura; dhe
  •  vepron si njė katalizator – Banka e Shqipėrisė nxit dhe promovon eficencėn nė pėrdorimin e instrumenteve tė pagesave dhe, mė gjėrė, tė sistemeve tė pagesave.

 

Banka e Shqipėrisė luan njė rol kryesor nė nxitjen dhe zhvillimin e sistemit kombėtar tė pagesave, kryesisht pėr shkak tė rėndėsisė qė ka ky sistem nė arritjen e stabilitetit financiar, objektivit pėr sigurimin e funksionimit tė duhur tė sistemit bankar dhe atij financiar, si dhe nė mbėshtetje tė funksionit kryesor pėr zbatimin e politkės monetare tė vendit.

Instrumentet e pagesave janė mjete jo- cash tė pagesave, si transferta e kreditimit (urdhėrpagesa), debitimi direkt, pagesa me karta, ēek-u dhe nota e premtimit. Kėto instrumente mundėsojnė transferimin e fondeve, tė cilat mbahen nė llogari tė hapura pranė bankave, midis njė debitori dhe pėrfituesi tė fondeve, bazuar nė instruksionet e marra pėr pagesėn.

Transaksioni i pagesės konsiston nė disa procese: hedhja (inicimi), validimi dhe pėrcjellja e instruksioneve tė pagesės. Bazuar nė llojin e instrumentit tė pagesės, instruksionet e pagesės mund tė iniciohen nga debitori (transferta e kreditit, pagesat me karta, etj.) ose nga pėrfituesi (debitimi direkt, ēek-u). Gjatė procesit tė klerimit dhe shlyerjes sė transaksioneve, bankat shkėmbejnė ndėrmjet tyre detyrimet qė rrjedhin nga pėrdorimi i instrumenteve tė pagesave, nėpėrmjet sistemeve (pėr klerimin e pagesave tė vogla apo shlyerjen e pagesave tė mėdha) si dhe shlyejnė nė sistemin AIPS shumat neto tė detyrimeve reciproke.

Njė sistem pagesash ėshtė njė set instrumentesh, procedurash dhe rregullash pėr transferimin e fondeve midis pjesėmarrėsve nė sistem (banka ose institucione financiare), bazuar nė marrėveshjen midis pjesėmarrėsve nė sistem dhe operatorit tė sistemit. Transferimi i fondeve kryhet nėpėrmjet njė infrastrukture teknike tė dizenjuar pėr kėtė qėllim. (Burimi: Raporti i CPSS i titulluar “Parimet Kryesore pėr SIPS”, Janar 2001)

Nė Shqipėri funksionojnė dy sisteme ndėrbankare pagesash, nė pronėsi dhe tė operuar nga Banka e Shqipėrisė: njė sistem pagesash pėr shlyerje ne kohė reale (AIPS) dhe njė sistem pėr klerimin e pagesave me vlera tė vogla (AECH).

Banka e Shqipėrisė ofron facilitete pėr shlyerjen neto (manualisht tė procesuara nė sistem) tė pagesave tė iniciuara me ceqe si dhe tė pagesave me karta VISA dhe MasterCard , tė iniciuara dhe tė shlyera nė monedhėn kombėtare, si edhe shlyerjen nė sistemin AIPS tė pjesės cash tė transaksioneve me Titujt e Qeverisė (bono dhe obligacione tė qeverisė nė monedhėn kombėtare - Lekė).

skema shqip_copy_1

 

 

 

Copyright © 2004-2012 Banka e Shqipėrisė. Tė gjitha tė drejtat tė rezervuara.