Instrumentet dhe Vendimet

Sqarim

Mbështetur në rregulloren “Për shtesat makroprudenciale të kapitalit", miratuar me vendimin nr.41, datë 05.06.2019 të Këshillit Mbikëqyrës të Bankës së Shqipërisë (më tej, rregullorja 41/2019), Banka e Shqipërisë përcakton dhe shpall shtesat makroprudenciale të kapitalit (SHMAK). Këto janë: shtesa konservuese e kapitalit (KONS), neni 10; shtesa kundërciklike e kapitalit (KUNC), nenet 11 deri në 13; shtesa e kapitalit për bankat me rëndësi sistemike (SIST) që zbatohet ndaj bankave me rëndësi sistemike (BARS), neni 14; dhe shtesa e kapitalit për rrezikun sistemik (STRUK), neni 15. Sipas nenit 6, shtesa makroprudenciale e kapitalit përmbushet me instrumente të kapitalit bazë të nivelit të pare, shprehen në përqindje ndaj ekspozimeve të ponderuara me rrezik të bankës dhe tërësia e shtesave makoprudenciale të kapitalit që zbatohen përfaqëson shtesën e kombinuar makroprudenciale të kapitalit (SHKOMAK).

Për KONS-in, rregullorja 41/2019 parashikon në nenin 10, paragrafi (1), tabela 2, që vlera e KONS-it e cila duhet të përmbushet nga secila bankë në datën 29 mars 2020 (dhe të ruhet deri në fund të vitit 2020), është 0.5%.

Për KUNC-in, rregullorja 41/2019 parashikon në nenin 12, paragrafi (3), që Banka e Shqipërisë e shpall normën e KUNC-it të aplikuar (AKUNC) për Shqipërinë për herë të parë deri në muajin qershor të vitit 2019 dhe më tej vijon ta kryejë këtë veprim çdo tre muaj. Sipas paragrafit (4) të të njejtit nen, data efektive e zbatimit është jo më e afërt se 29 mars 2020. Për bankat që kanë ekspozime të përshtatshme të kreditit (EPSHK) në juridiksione të huaja, përcaktimi i AKUNC-it për secilin juridiksion bëhet sipas nenit 13. Kur nuk ka një përcaktim tjetër nga Banka e Shqipërisë, data efektive e zbatimit të KUNC-it për juridiksionin e huaj do të jetë ajo e përcaktuar nga autoriteti përgjegjës i atij juridiksioni, por jo më herët se 29 mars 2020. Norma e shtesës kundërciklike të kapitalit specike për bankën (SPEKUNC), kufizohet nga vlerat e përcaktuara në nenin 11, paragrafi (7), tabela 3. Për llogaritjen e SPEKUNC, normat në përqindje të KUNC të zbatuara për ekspozimet në vendet e Bashkimit Evropian dhe të Zonës Ekonomike Evropiane mund të gjenden në faqen e internetit të Bordit Evropian të Rrezikut Sistemik (ESRB); ndërsa, normat e zbatuara për ekspozimet e kreditit të mbajtura në vendet që nuk janë të listuara në faqen e mësipërme mund të gjenden në faqen e internetit të Bankes se Rregullimeve Ndërkombetare (BIS).

Për BARS dhe SIST, rregullorja parashikon në nenin 14, paragrafi (6), që BARS përcaktohen për herë të parë brenda muajit qershor 2019 dhe që në varësi të notës së rëndësisë sistemike vlerat e SIST-it do të jenë sipas tabelës në paragrafin (7), 0.5% per periudhen 29 mars deri 31 dhjetor 2020. Sipas paragrafit (9), Banka e Shqipërisë e shpall listën e bankave të përcaktuara si BARS dhe SIST-et përkatës. 

Për STRUK-un, rregullorja parashikon në nenin 15, paragrafi (7), që Banka e Shqipërisë e përcakton normën e STRUK-ut për herë të parë, pas muajit qershor 2019, pa vendosur një afat të përcaktuar.

Për përcaktimin e shtesës makroprudenciale të kapitalit, rregullorja 41/2019 parashikon në nenin 16 që kjo kryhet nëpërmjet vendimit të Guvernatorit të Bankës së Shqipërisë.

Për shpalljen e shtesave makroprudenciale të kapitalit, rregullorja 41/2019 parashikon në nenin 17, që kjo realizohet përmes publikimit të vendimit të Guvernatorit dhe të informacionit shoqërues, në faqen e internetit të Bankës së Shqipërisë dhe me shkrim dërguar bankave.

 

Vendimi i Bankës së Shqipërisë

Në vijim të sa më sipër, Guvernatori i Bankës së Shqipërisë ka marrë vendimin nr. 3368, datë 28.06.2019, “Për përcaktimin e shtesave makroprudenciale të kapitalit”. Në këtë vendim, përcaktohen:

  • norma e Kunc-it për Shqipërinë, në nivelin 0%, dhe;
  • lista e bankave me rëndësi sistemike, së bashku me shtesat përkatëse të kapialit për rëndësinë sistemike;
  • zbatimi i shtesave makroprudenciale të kapitalit në nivel institucioni të vecantë (pra vetëm për bankat e licencuara dhe që veprojnë në Shqipëri);
  • data e përmbushjes dhe raportimit të shtesave makroprudenciale të kapitalit (duke përfshirë edhe vlerën e KONS-it), që është 29 mars 2020.

Bankat duhet të përdorin normën e KUNC-it për Shqipërinë, së bashku me ato të shpallura nga autoritetet përgjegjëse në juridiksionet e huaja ku kanë ekspozime të përshtatshme të kreditit (EPSHK), për të llogaritur normën e SPEKUNC-it në datën e përcaktuar të përmbushjes.

Vlerat e shtesave makroprudenciale të kapitalit që duhet të përmbushin bankat

Në vijim, në bazë të rregullores 41/2019 dhe vendimit të Guvernatorit të Bankës së Shqipërisë nr. 3368, datë 28.06.2019, “Për përcaktimin e shtesave makroprudenciale të kapitalit”, shtesa e kombinuar makroprudenciale e kapitalit (SHKOMAK) që duhet të përmbushet nga bankat në datën 29 mars 2020, është:

SHMAK           Banka

BARS Nuk është BARS
SIST Sipas përcaktimit në vendimin e Guvernatorit nr.3368, datë 28.06.2019, por 0.5% për vitin 2020 Nuk zbatohet
KONS 0.5% 0.5%
SPEKUNC Sipas llogaritjeve (por jo më e madhe se 0.625% për 2020)  Sipas llogaritjeve (por jo më e madhe se 0.625% për 2020)
SHKOMAK 0.5% + 0.5% + SPEKUNC 0.5% + SPEKUNC
Data e përmbushjes: 29 Mars 2020  

Sipas rregullores 41/2019, mospërmbushja e SHKOMAK-ut shoqërohet me kufizime në vlerën e pagesës së shpërndarjes për bankën, sipas nenit 8 dhe veprime të tjera, sipas nenit 9.