Projekte të financuara me fondet e IPA të BE-së në Bankën e Shqipërisë

Në vitin 2014, Shqipërisë iu dha statusi i vendit kandidat si rezultat i përpjekjeve për reforma në Shqipëri gjatë viteve të fundit dhe njohjes nga ana e Bashkimit Evropian (BE) të progresit të bërë deri në atë kohë. Banka e Shqipërisë ka luajtur një rol të qenësishëm në këtë proces nëpërmjet kontributit të saj në arritjen dhe ruajtjen e stabilitetit makroekonomik.  Bashkimi Evropian vazhdon të punojë ngushtë me institucionet shqiptare për të mbështetur reformat dhe përgatitur vendin për hapat e mëtejshëm që duhen hedhur në procesin  e integrimit të vendit.  Lidhur me këtë, Banka e Shqipërisë është mbështetur nga Komisioni Evropian (KE), Banka Qendrore Evropiane (BQE) dhe Sistemi Evropian i Bankave Qendrore (SEBQ) për të arritur objektivat e saj drejt integrimit evropian. 

  1. Tetor 2019: Projekti i Binjakëzimit “Forcimi i kapaciteteve të Bankës së Shqipërisë në kuadër të përafrimit me legjislacionin e Bashkimit Evropian” financuar nga IPA 2015. Projekti ka filluar në tetor 2019 dhe drejtohet nga Banka e Italisë (Banca d’Italia), në bashkëpunim me Bankën e Gjermanisë (Deutsche Bundesbank) si partner mbështetës, si dhe me kontributin e Bankës Kombëtare të Rumanisë (Banca Naţională a României ) dhe  Bankës së Francës  (Banque de France).

Objektivi i përgjithshëm i këtij projekti është të ofrojë mbështetje për Bankën e Shqipërisë për të forcuar stabilitetin makroekonomik dhe financiar, auditimin, mbikëqyrjen dhe sistemet e pagesave në përgatitjet e saj për anëtarësimin në Sistemin Evropian të Bankave Qendrore dhe më pas në eurosistem.  Projketi ndahet në nën-komponentë si më poshtë:

  • Nën-komponenti 1.1 Rregulli bankar: ka për qëllim të mbështesë Bankën e Shqipërisë në zhvillimin e akteve të reja nënligjore për zbatimin e standardeve dhe udhëzimeve më të fundit të Komitetit të Bazelit për Mbikëqyrjen Bankare (BCBS) - ndër të cilat një rol kyç kanë standardet e Bazel III - në përputhje me aktet evropiane për zbatimin e këtyre standardeve dhe udhëzimeve në BE;
  • Nën-komponenti 1.2 Stabiliteti Financiar: ka për qëllim të mbështesë Bankën e Shqipërisë në vlerësimin e përputhshmërisë me rregullat dhe kuadrin  makroprudencial të BE-së, me fokus të veçantë në nevojën për përafrimin me rekomandimet e Sistemit Evropian të Bankave Qendrore.  Është e nevojshme të hartohet një politikë e re.
  • Nën-komponenti 2.1 Politika monetare: Objektivi kryesor i nën-komponentit të politikës monetare në programin e binjakëzimit, është të përmirësojë Raportin Tremujor të Politikës Monetare të Bankës së Shqipërisë në lidhje me efektivitetin e komunikimit të qëndrimit të politikës monetare te publiku;
  • Nën-Komponenti 2.2 Statistikat: Një manual i ri që ka për qëllim përafrimin e statistikave monetare dhe llogarive financiare të Bankës së Shqipërisë me standardet e BQE-së;
  • Nën-komponenti 3 Auditimi i brendshëm: ka për qëllim forcimin e funksioneve të aftësisë audituese në përputhje me kuadrin evropian dhe praktikat më të mira ndërkombëtare;
  • Nën- komponenti 4.1 Sistemet e Pagesave: ky nën-komponent ka për qëllim të mbështesë Bankën e Shqipërisë në zhvillimin e akteve nënligjore të kërkuar për të plotësuar zbatimin e Direktivës së Bashkimit Evropian për Llogarinë e Pagesave, e cila përmban rregulla të reja për forcimin e mbrojtjes së konsumatorit dhe krahasimin e kostove të llogarive të pagesave për klientët;
  • Nën- komponenti 4.2 Sistemet e Pagesave: Ky nën-komponent ka për qëllim të mbështesë Bankën e Shqipërisë në përcaktimin e: (i) një kuadri të politikës së mbikëqyrjes në koherencë me përqasjen e eurosistemit; dhe (ii) një tërësi rekomandimesh për sigurinë e pagesave që kryhen nëpërmjet internetit në përputhje me Securepay Forume (Forumi për Pagesat e  Sigurta) dhe rregulloret e Autoriteti Bankar Evropian (EBA);
  • Nën- komponenti 4.3 Sistemet e Pagesave: Ka për qëllim zhvillimin e një analize të hendekut të ndjekur nga një hartë gjurmimi për sistemin Target 2 të BQE-së (ECB Target 2 sytem);
  • Nën-komponenti 5.1 Burimet Njerëzore: ka për qëllim të zhvillojë udhëzime të reja për përafrimin me standardet e BQE-së në lidhje me proceset e rekrutimit, rekrutimin e aplikantëve nga jashtë dhe kushtet e punësimit të stafit.
  • Nën-komponenti 5.2 Integrimi Evropian: Ka për qëllim të përgatisë strukturën dhe fondamentet për një hartë gjurmimi për të përcaktuar rolin dhe sfidat e Zyrës së Integrimit Evropian, në mënyrë që të mund të udhëheqin zhvillimin e një rezultati të suksesshëm.

 

Gjatë fazës së parë të Projektit të Binjakëzimit ka pasur një aktivitet intensiv ndërmjet ekspertëve të vendeve anëtare dhe vendit përfitues për rregullimet dhe kalibrimin e programit të Projektit të Binjakëzimit. Për këtë qëllim, Këshilltari Rezident i Binjakëzimit (KRB) kreu takime të ndryshme me drejtorët e departamenteve dhe stafin e Bankës së Shqipërisë, me qëllim hartimin e një plani pune efektiv dhe eficient.  Më 19 dhjetor 2019, në ambientet e Bankës së Shqipërisë u organizua ceremonia prezantuese e Projektit të Binjakëzimit ( Njoftimi për Shtyp dhe Fjala e Guvernatorit).

Deri në shkurt 2020 të gjitha veprimtaritë vijuan rregullisht në mënyrë frytdhënëse.

Megjithatë, në tremujorin e dytë, projekti i binjakëzimit u ndërpre nga shpërthimi i pandemisë COVID-19.  Për shkak të kësaj situate, më 1 korrik 2020, projekti rinisi në distancë, nëpërmjet video-konferencave dhe është parashikuar të përfundojë në 18 janar 2021

Link: https://www.bancaditalia.it/pubblicazioni/newsletter-cooperazione/2020-newsletter-cooperazione/newsletter_special_edition_Albania.pdf?language_id=1

2. Mars 2019, Programi “Forcimi i kapaciteteve të bankave qendrore të vendeve kandidate dhe kandidatëve të mundshëm për anëtarë të BE-së nga Ballkani Perëndimor”, është projekt i financuar nga BE-ja për bankat qendrore dhe institucionet e mbikëqyrjes bankare në gjashtë vende të Ballkanit Perëndimor. Banka e Shqipërisë, Banka Qendrore e Bosnje dhe Hercegovinës, Agjencia Bankare e Federatës së Bosnje dhe Hercegovinës, Agjencia Bankare e Republikës së Serbisë, Banka Qendrore e Republikës së Kosovës, Banka Qendrore e Malit të Zi, Banka Kombëtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe Banka Kombëtare e Serbisë. Ky program synon forcimin e mëtejshëm të kapaciteteve të institucioneve përfituese, kryesisht përmes përmirësimit të mëtejshëm të instrumenteve të tyre analitike dhe politike, nëpërmjet përvetësimit të standardeve më të mira ndërkombëtare dhe evropiane në praktikat kombëtare.

Banka Qendrore e Gjermanisë (Deutsche Bundesbank), së bashku me 17 bankat qendrore kombëtare dhe me mbështetjen e Bankës Qendrore Evropiane, organizoi një program intensiv trajnimi rajonal për çështjet kryesore të banking-ut qendror dhe mbikëqyrjes, i cili konsistoi në 20 aktivitete trajnuese, me kapacitet deri në 360 vende për trajnim. Pjesa e mbetur e aktiviteteve trajnuese do të përqendrohet veçanërisht në fushat e mbikëqyrjes bankare, stabilitetit financiar, mbrojtjes së konsumatorit dhe përfshirjes financiare, rimëkëmbjes së bankave, politikës monetare, sistemeve të pagesave, statistikave, përputhshmërisë dhe integrimit në BE, politikave të qeverisjes, si dhe kontabilitetit e auditimit të brendshëm, të cilat do të ofrohen nga ekspertët e bankave qendrore kombëtare të SEBQ-së dhe BQE-së. Gjithashtu, do të zhvillohen 2 workshop-e në nivel politikë-bërësish për punonjës të nivelit drejtues të angazhuar në trajtimin e kredive me probleme dhe qeverisjen e bankave.  E fundit, por jo më pak e rëndësishmja, përveç aktiviteteve rajonale trajnuese, programi do të financojë edhe disa masa specifike dypalëshe që do të përcaktohen në takimet e mëtejshme të Komitetit Drejtues të Programit.

Link:https://www.bancaditalia.it/pubblicazioni/newsletter-cooperazione/2020-newsletter-cooperazione/newsletter_special_edition_Albania.pdf?language_id=1 

  1. 2014 Projekti “Analiza e Nevojave të Bankës së Shqipërisë” nën drejtimin e Bankës Qendrore Evropiane, në partneritet me 11 banka qendrore të Bashkimit Evropian.  Ky projekt u zbatua brenda kontekstit të gjerë të “ Bashkëpunimi Teknik me bankat qendrore të vendeve të Ballkanit Perëndimor, për të përgatitur bankat e  tyre qendrore për anëtarësimin dhe Sistemin Evropian të Bankave Qendrore (SEBQ)” të programit të bashkëpunimit të ECB-së. Përfituese ishin bankat qendrore të vendeve kandidate dhe kandidatë potencialë në BE- të këtij rajoni.  Projekti për Bankën e Shqipërisë  u financua nëpërmjet fondeve të Instrumentit të Asistencës së Para-Anëtarësimit 2013. Qëllimi i këtij Projekti ishte forcimi i kapaciteteve institucionale, nëpërmjet identifikimit të kritereve ligjore dhe organizative, si dhe burimeve të nevojshme për përafrimin me kuadrin standard institucional dhe operacional të BQE-së, në lidhje me integrimin e Shqipërisë në BE, dhe rrjedhimisht atë të Bankës së Shqipërisë në SEBQ-së.  Projekti me BQE-në dhe bankat qendrore partnere u zbatua në tre faza dhe u fokusua në 14 funksione të Bankës së Shqipërisë:  financë/kontabilitet; stabiliteti financiar; integrimi evropian; komunikimi; burimet njerëzore; auditimi i brendshëm; kartëmonedhat; fusha juridike; operacionet monetare; politika monetare; sistemet e pagesave; statistikat; mbikëqyrja bankare; teknologjia e informacionit.  

Ceremonia zyrtare e përfundimit të Projektit të Binjakëzimit u mbajt në Tiranë më 16 korrik 2012, në prani të përfaqësuesve të qeverisë shqiptare dhe të sistemit financiar.  Ceremonia ofroi mundësinë për të treguar kontributin e këtij Projekti në forcimin e metodologjive dhe praktikave të punës së Bankës së Shqipërisë.  

Në fazën e parë, u identifikuan objektivat operacionalë që shërbejnë si standarde për fazat e tjera, duke reflektuar standardet/kërkesat minimale që Banka e Shqipërisë duhet të përmbushë sipas procesit të anëtarësimit në BE. Në fazën e dytë, pas përcaktimit dhe dakordësisë për standardet, ekspertët nga bankat qendrore të BE-së, zhvilluan misione në Bankën e Shqipërisë, takime me ekspertë dhe drejtues të çdo fushe për të vlerësuar situatën aktuale të Bankës së Shqipërisë në secilën prej 13 fushave të Projektit.  Gjatë fazës së tretë dhe asaj përfundimtare, u vlerësua hendeku midis kuadrit aktual të Bankës së Shqipërisë the objektivave operacionalë të standardit.  Në raportin përfundimtar, ekspertët theksuan se Banka e Shqipërisë ka bërë progres të konsiderueshëm në zbatimin e detyrave. Në përgjithësi, analiza vë në dukje se Banka e Shqipërisë është një institucion profesional, i përqendruar në mënyrë strategjike, transparente dhe me kapacitete të mira teknike.  Shumë rregullore dhe praktika të Bankës së Shqipërisë janë në përputhje me standardet evropiane.  Ndërsa raporti përqendrohet në rregulloret dhe procedurat që ende duhet të përafrohen me kuadrin e Bashkimit Evropian, ai thekson se ekspertët e Bankës Qendrore Evropiane vlerësojnë arritjet e Bankës së Shqipërisë në lidhje me procesin e integrimit në BE.

Link: https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2014/html/sp140417.en.html 

 

2. 2010 -2012  Programi i Binjakëzimit “Forcimi i kapacitetit institucional të Bankës Qendrore të Shqipërisë, veçanërisht në fushat e mbikëqyrjes bankare, statistikave, sistemeve të pagesave dhe zbatimit të politikës monetare”  për Bankën e Shqipërisë i financuar nga Komisioni Evropian, për herë të parë nëpërmjet Instrumentit të fondeve të para-anëtarësimit,  u drejtua nga Banka e Italisë në bashkëpunim me Bankën e Francës. Të tria bankat qendrore u përfshinë në këtë projekt për 20 muaj.  Së pari, u krye një analizë e hendekut për procedurat operuese të Bankës së Shqipërisë  - duke i krahasuar ato me praktikat më të mira të eurosistemit- dhe u identifikuan e u dakordësuan veprime korrigjuese me qëllim sjelljen e funksioneve strukturore të Bankës së Shqipërisë më pranë standardeve të BE-së. Sektorët ku u ndërhy ishin: mbikëqyrja bankare, kultura financiare, statistikat, sistemet e pagesave, tregu ndër-bankar i parasë dhe procesi i integrimit në BE. Më pas, në bazë të rezultateve të analizës së hendekut, u organizuan një sërë aktivitete të asistencës teknike, si workshop-e, seminare, konferenca dhe aktivitete trajnuese e praktike, së bashku me vizita studimore në Bankën e Italisë dhe në Bankën e Francës.  Projekti i Binjakëzimit u zgjat me dy muaj përtej 18 muajve të parashikuar në fillim; gjatë periudhës së zgjatjes, duke nisur nga rezultatet e arritura nga Binjakëzimi, u përcaktuan udhëzime për zhvillimet e  ardhshme në secilin sektor dhe veprime që i mundësojnë Bankës së Shqipërisë të përafrohet më shumë me standardet e BE-së.